Co zrobić z ubytkowanymi książkami w bibliotece, gdy punkty makulatury już nie działają

Wycofane z księgozbioru książki stają się coraz większym wyzwaniem dla bibliotek, zwłaszcza szkolnych. Punkty skupu makulatury niemal zniknęły, a instytucje nie chcą przyjmować starych publikacji, które nie nadają się do bookcrossingu. Jak zatem zgodnie z przepisami i w duchu odpowiedzialności środowiskowej zagospodarować zniszczone lub nieaktualne egzemplarze? Istnieją konkretne, zgodne z prawem i praktyką rozwiązania – od przekazania do PSZOK-u po tworzenie biblioteczek społecznych.

Czytaj więcej

Od 1 stycznia 2026 r. pracodawcy – w tym biblioteki – są zobowiązani do uwzględniania w stażu pracy także okresów, które dotąd nie były traktowane jako zatrudnienie, np. prowadzenia działalności gospodarczej czy umów cywilnoprawnych objętych ubezpieczeniem. Zmiany wprowadza nowelizacja Kodeksu pracy, która realnie wpływa na takie świadczenia, jak dodatek stażowy, wymiar urlopu czy prawo do nagrody jubileuszowej. Sprawdź, co się zmienia i jak przygotować dokumentację – z przykładami dla bibliotek.

Staż pracy nauczyciela bibliotekarza po zmianach od 1 stycznia 2026 r. – jak zwiększyć dodatek stażowy, odprawę i przyspieszyć nagrodę jubileuszową

Od 1 stycznia 2026 r. nauczyciele bibliotekarze mogą znacząco zwiększyć swój staż pracy – a co za tym idzie wysokość dodatku stażowego, termin kolejnej nagrody jubileuszowej czy wysokość odprawy emerytalnej – zaliczając do stażu m.in. okresy umów zlecenia oraz działalności gospodarczej. Aby jednak skorzystać z nowych przepisów, konieczne jest zebranie odpowiednich dokumentów i zachowanie ustawowych terminów. W artykule wyjaśniamy, które okresy można wliczyć, jak udokumentować swoje uprawnienia oraz co zrobić, by nie stracić świadczeń – wszystko na przykładach z praktyki szkolnej.

Czytaj więcej

Krytyczne myślenie w sieci: jak nie dać się zmanipulować – warsztaty dla młodzieży o dezinformacji w Internecie

Internet stał się dziś głównym źródłem informacji dla młodych ludzi, ale jednocześnie przestrzenią, w której coraz trudniej odróżnić fakty od manipulacji. Fałszywe artykuły, zmanipulowane obrazy, emocjonalne nagłówki i treści generowane przez sztuczną inteligencję sprawiają, że krytyczne myślenie staje się jedną z kluczowych kompetencji XXI wieku. Ten scenariusz warsztatów został przygotowany z myślą o uczniach klas 7–8 szkoły podstawowej oraz szkół średnich i ma na celu praktyczne pokazanie, jak świadomie analizować treści cyfrowe, rozpoznawać dezinformację oraz nie ulegać manipulacji w sieci. Zajęcia łączą pracę zespołową, analizę realnych przykładów i proste narzędzia weryfikacji, wspierając rolę biblioteki jako miejsca edukacji medialnej i bezpiecznego poruszania się w świecie informacji.

Czytaj więcej

Kto podpisuje delegację dyrektora biblioteki publicznej – wójt, zastępca czy sam dyrektor

To pytanie może budzić wątpliwości, zwłaszcza że biblioteka działa jako samodzielna instytucja kultury, a obowiązujące przepisy nie dają jednoznacznej odpowiedzi. W zależności od przyjętej interpretacji – delegację może podpisać wójt, jego zastępca lub sam dyrektor. Sprawdź, jak bezpiecznie postąpić w świetle aktualnego orzecznictwa i przepisów.

Czytaj więcej

Program Kulturalny Orlen – od 2 lutego do 6 marca 2026 r. trwa nabór wniosków do 2. edycji programu

Od 2 lutego do 6 marca 2026 r. biblioteki mogą składać wnioski do 2. edycji Programu Kulturalnego Orlen – inicjatywy, która w poprzednim naborze realnie wsparła działania bibliotek w całej Polsce. Program daje możliwość pozyskania środków na bezpłatne projekty kulturalne skierowane do dzieci i młodzieży, w tym warsztaty, wydarzenia artystyczne i działania integracyjne, szczególnie na terenach mniejszych miejscowości i obszarach zagrożonych wykluczeniem z dostępu do kultury. To propozycja dla bibliotek, które chcą rozwinąć ofertę kulturalną bez konieczności zapewniania wkładu własnego, a jednocześnie wzmocnić swoją rolę jako lokalnych centrów kultury.

Czytaj więcej

WSA uchyla statut biblioteki – poważne błędy w uchwale rady

Wyrok z grudnia 2025 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach to istotne ostrzeżenie dla samorządów. Sąd uznał statut Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Osieku za sprzeczny z przepisami i uchylił go w całości. Wskazano m.in. na bezprawne przyznanie burmistrzowi nadzoru nad biblioteką, brak organów doradczych oraz nieprecyzyjne określenie źródeł finansowania. To przykład, jak istotne jest prawidłowe i zgodne z ustawami uregulowanie funkcjonowania instytucji kultury.

Czytaj więcej

AI, deepfake i wirtualni influencerzy: jak biblioteki mogą chronić młodych przed manipulacją

Biblioteki, jako instytucje wspierające świadome korzystanie z informacji, zyskują dziś nową misję: edukację medialną. Nie wystarczy już dostęp do wiedzy – kluczowe staje się kształtowanie kompetencji informacyjnych, które pozwalają oddzielić prawdę od manipulacji. Artykuł ten to przewodnik po typach dezinformacji, nowych narzędziach opartych na AI i roli, jaką mogą odegrać bibliotekarze w edukacji cyfrowej młodego pokolenia. Jak rozpoznać fałszywe treści? Gdzie kończy się informacja, a zaczyna fikcja?

Czytaj więcej

Co weszło do domeny publicznej 1 stycznia 2026 r. – nowe utwory, prawa i ograniczenia

Dnia 1 stycznia 2026 r. do domeny publicznej trafiły kolejne utwory, z których biblioteki mogą korzystać bez konieczności uzyskiwania zgód i ponoszenia opłat licencyjnych. To realna szansa na legalne digitalizowanie zbiorów, udostępnianie ich online, przygotowywanie materiałów edukacyjnych, wystaw, publikacji i działań promocyjnych. W artykule wyjaśniamy, które dzieła wchodzą do domeny publicznej, jak bezpiecznie je wykorzystywać w praktyce bibliotecznej oraz na co zwrócić uwagę, aby nie naruszyć praw osobistych i praw pokrewnych.

Czytaj więcej

Rozstrzygnięcie nadzorcze: wójtowi nie można powierzyć nieograniczonego nadzoru nad gminną biblioteką publiczną

Wojewoda Lubelski w rozstrzygnięciu nadzorczym z 8 października 2024 r. stwierdził nieważność części statutu Gminnej Biblioteki Publicznej w Gorzkowie, w której przyznano Wójtowi Gminy „bezpośredni nadzór” nad biblioteką. Organ nadzoru wskazał, że takie rozwiązanie jest sprzeczne z ustawą o bibliotekach, zgodnie z którą nadzór merytoryczny nad gminnymi bibliotekami publicznymi sprawuje wyłącznie wojewódzka biblioteka publiczna. Podkreślono również, że przepisy o działalności kulturalnej ani ustawa o samorządzie gminnym nie przewidują kompetencji wójta w zakresie nadzoru nad instytucjami kultury. W ocenie Wojewody sformułowanie „bezpośredni nadzór” jest nieprecyzyjne i mogłoby prowadzić do nieuprawnionego podporządkowania biblioteki organowi wykonawczemu gminy.

Czytaj więcej