Światowy Dzień Braille’a obchodzony jest 4 stycznia, w dniu urodzin Louisa Braille’a – twórcy pisma punktowego dla osób niewidomych. Celem święta jest zwiększanie świadomości na temat dostępności informacji dla osób z niepełnosprawnością wzroku, promowanie równości w dostępie do kultury i edukacji oraz uwrażliwienie społeczeństwa na potrzeby tej grupy.

Dla bibliotek to doskonały moment, by pokazać użytkownikom, jak wygląda alfabet Braille’a, jak działają książki dotykowe i w jaki sposób biblioteki mogą wspierać czytelników z dysfunkcją wzroku. Zajęcia edukacyjne z tej okazji uczą empatii, otwartości i szacunku dla różnorodności.

Propozycje zajęć bibliotecznych z okazji Dnia Braille’a

1. Poznaj alfabet Braille’a

• Prezentacja podstaw pisma Braille’a – na planszach lub z użyciem wypukłych tabliczek.
• Uczestnicy próbują napisać swoje imię w Braille’u (np. za pomocą naklejek lub specjalnych kart pracy).

2. Jak widzi osoba niewidoma?

• Ćwiczenia z opaską na oczach: rozpoznawanie przedmiotów, poruszanie się w przestrzeni biblioteki.
• Rozmowa o trudnościach i barierach, z jakimi spotykają się osoby z dysfunkcją wzroku.

3. Dotknij książki – pokaz książek dotykowych i brajlowskich

• Prezentacja zasobów biblioteki dla osób niewidomych (jeśli są dostępne).
• Omówienie, jak działa system wypożyczania audiobooków i książek w formatach dostępnych.

4. Zrób własną „książkę dotykową”

• Warsztaty plastyczne – dzieci tworzą krótką historię z fakturami (papier ścierny, filc, tkaniny).
• Zajęcia rozwijające zmysł dotyku i kreatywność.

5. Czytanie bez patrzenia – głośne słuchanie audiobooka

• Wspólne słuchanie fragmentu książki (np. klasyki dziecięcej) w formie dźwiękowej.
• Rozmowa o tym, jak wyobraźnia działa bez obrazu.

Dzień Dziwaka, obchodzony 7 stycznia, to nieformalne, nietypowe święto promujące akceptację inności i różnorodności, a także refleksję nad tym, co oznacza bycie „innym” w społeczeństwie. Pomysłodawcą dnia jest amerykański psycholog Philip Zimbardo, znany z kontrowersyjnego eksperymentu więziennego w Stanford. Zimbardo wraz ze swoimi studentami postanowił w tym dniu wcielić się w rolę „dziwaków” – ubrać się nietypowo i zachowywać w sposób odstający od społecznych norm. Eksperyment miał pozwolić im poczuć na własnej skórze, jak odbierane są osoby nietypowe, ekscentryczne, inne.

Obchody Dnia Dziwaka stały się okazją do promowania postaw otwartości, tolerancji i zrozumienia dla osób, które nie mieszczą się w przyjętych ramach społecznych – czy to ze względu na wygląd, zachowanie, poglądy, zainteresowania czy sposób bycia. W kontekście edukacyjnym i bibliotecznym, Dzień Dziwaka może być punktem wyjścia do rozmowy o stereotypach, wykluczeniu społecznym, odwadze bycia sobą i znaczeniu różnorodności w społeczeństwie.

Propozycje zajęć bibliotecznych z okazji Dnia Dziwaka

Poniżej przedstawiamy listę przykładowych aktywności, które można zrealizować w bibliotece – zgodnie z celami edukacyjnymi święta i zasadami pracy z młodzieżą:

1. „Kim jest dziwak?” – ćwiczenie ze słownikami i burzą mózgów

• Uczniowie definiują słowo „dziwak”, szukają synonimów i tworzą wspólną mapę skojarzeń.
• Narzędzia: słowniki synonimów, Słownik Wyrazów Bliskoznacznych, flipcharty.

2. „Portret dziwaka” – praca plastyczna lub cyfrowa

• W grupach uczniowie tworzą kreatywną wizualizację postaci ekscentryka (rysunek, kolaż, avatar cyfrowy).
• Pytania pomocnicze: Jak wygląda? Jak się zachowuje? Co mówi? Jak go odbierają inni?

3. „Sławni dziwacy” – gra badawcza w katalogu biblioteki

• Poszukiwania informacji o nietuzinkowych postaciach (naukowcy, artyści, pisarze).
• Uczniowie lokalizują książki o wybranych osobach i przygotowują mini-prezentację.

4. „Największy dziwak świata” – głosowanie i dyskusja

• Po prezentacji kandydatów (Einstein, Dali, Warhol…) klasa wybiera najbardziej inspirującego „dziwaka”.
• Rozmowa o tym, co ich odmienność wnosi do świata.

5. „Odrzucenie boli” – ćwiczenie empatii

• Burza mózgów: Jak czuje się osoba odrzucona? Jakie formy może przyjmować wykluczenie?
• Krótka pogadanka i przykłady z literatury lub filmu.

6. „Ku akceptacji” – co pomaga zrozumieć inność?

• Ćwiczenie grupowe z kartą pracy: uczniowie tworzą listę cech i umiejętności wspierających akceptację (empatia, otwartość, ciekawość…).
• Efekty prac omawiane wspólnie.

7. Zadanie domowe – praca twórcza

Do wyboru:

·       Opowiadanie: „Dzień z życia dziwaka”

·       Rozprawka: „Dziwak to też człowiek”

·       Kartka z pamiętnika: „Jak dobrze być innym niż wszyscy”

Dzień Osób Nieśmiałych, obchodzony 14 stycznia, to nietypowe święto, które zachęca do refleksji nad cechami charakteru, takimi jak nieśmiałość, introwersja czy lęk społeczny. Celem tego dnia jest zrozumienie i akceptacja osób cichych, wycofanych, mniej pewnych siebie, a także budowanie środowiska, w którym mogą one czuć się swobodnie, bez presji i oceniania.

Biblioteka – jako przestrzeń bezpieczna, przyjazna i inkluzyjna – może w tym dniu zorganizować zajęcia wspierające budowanie pewności siebie, komunikację w grupie oraz zrozumienie emocji. Takie działania rozwijają empatię i wzmacniają relacje rówieśnicze.

Propozycje zajęć bibliotecznych z okazji Dnia Osób Nieśmiałych

1. Co to znaczy być nieśmiałym?

• Burza mózgów z zapisaniem skojarzeń na tablicy lub plakacie.
• Rozmowa: Czy nieśmiałość to wada, a może cecha jak każda inna?

2. Nieśmiałość w bajkach i książkach

• Czytanie fragmentów książek o bohaterach nieśmiałych (np. „Mały Książę”, „Prosiaczek” z Kubusia Puchatka).
• Dyskusja: Co pomagało im pokonać lęk? Jakie mieli mocne strony?

3. Zabawy dramowe „Wciel się w…”

• Uczestnicy losują karteczki z rolami (np. nieśmiały uczeń, odważny bohater, życzliwy przyjaciel).
• Krótkie improwizacje w parach – jak pomóc osobie nieśmiałej poczuć się pewniej?

4. Kartka do samego siebie

• Uczniowie piszą krótkie, pozytywne wiadomości do siebie samych: „Lubię w sobie…”, „Jestem dobry w…”
• Praca indywidualna wzmacniająca poczucie wartości.

5. Strefa ciszy – kreatywność w spokoju

• Tworzenie prac plastycznych w atmosferze ciszy (mandale, kolaże, wyklejanki).
• Można stworzyć wystawkę „Nieśmiałość może być piękna”.

Międzynarodowy Dzień Kubusia Puchatka obchodzony jest 18 stycznia, w rocznicę urodzin Alana Alexandra Milne’a – autora ukochanych opowieści o mieszkańcach Stumilowego Lasu. To doskonała okazja, by w bibliotece przypomnieć najmłodszym postać Kubusia Puchatka – misia o złotym sercu i słabości do miodku – oraz porozmawiać o wartościach, jakie niesie jego historia: przyjaźni, życzliwości, cierpliwości i akceptacji.

Obchody tego dnia mogą przybrać formę kreatywnych, angażujących zajęć, które wspierają rozwój emocjonalny dzieci, rozwijają wyobraźnię i zachęcają do samodzielnego czytania.

Propozycje zajęć bibliotecznych z okazji Dnia Kubusia Puchatka

1. Czytanie na dywanie – fragmenty książek Milne’a

• Wspólna lektura wybranych opowiadań o Puchatku i jego przyjaciołach.
• Rozmowa z dziećmi: Kto jest Twoją ulubioną postacią? Dlaczego?

2. Gra terenowa „Śladami Kubusia Puchatka”

• Zabawa biblioteczna w stylu podchodów – zadania ukryte między regałami.
• Przykład zagadki: „W której książce znajdziesz coś słodkiego jak miodek?”

3. Zostań ilustratorem Stumilowego Lasu

• Warsztaty plastyczne: dzieci rysują swoją wersję Puchatka lub tworzą własne postacie inspirowane książką.
• Wystawa prac w bibliotece.

4. Poznaj przyjaciół Puchatka – mini prezentacje

• Dzieci losują bohatera (np. Prosiaczek, Tygrysek, Kłapouchy) i opowiadają o nim innym uczestnikom.
• Można połączyć z pokazem bajek lub ilustracji.

5. Kartka do Puchatka – warsztaty pisania

• Dzieci piszą list lub krótką wiadomość do Kubusia (np. z podziękowaniem, zaproszeniem do biblioteki, opowieścią o sobie).

6. Miodowe przyjęcie Puchatka

• Finał zajęć z poczęstunkiem (np. herbatka z miodem), wspólne zabawy, tańce i pamiątkowe zdjęcie z maskotką misia.

28 stycznia obchodzimy Międzynarodowy Dzień LEGO, upamiętniający datę zarejestrowania patentu na kultową zabawkę – system klocków łączonych „na zatrzask”. LEGO to nie tylko źródło radości dla dzieci i dorosłych na całym świecie, ale także narzędzie wspierające rozwój kreatywności, logicznego myślenia, współpracy i wyobraźni przestrzennej.

W bibliotece Dzień LEGO może stać się inspiracją do połączenia zabawy z edukacją – zarówno w zakresie czytania i opowiadania historii, jak i rozwijania kompetencji społecznych oraz technicznych. Wspólne budowanie to także doskonały sposób na integrację uczestników i przełamywanie barier.

Propozycje zajęć bibliotecznych z okazji Dnia LEGO

1. Zbuduj bohatera książki

• Uczniowie budują z klocków wybranego bohatera literackiego lub scenę z ulubionej książki.
• Następnie prezentują swoją pracę i opowiadają, z jakiej książki pochodzi dana postać lub wydarzenie.

2. LEGO-story – opowieść z klocków

• Uczestnicy w grupach tworzą krótką historię (z początek–środek–zakończenie) i ilustrują ją budowlami z LEGO.
• Na koniec prezentują swoje mini-opowiadanie reszcie grupy.

3. Plakat: „Dlaczego lubię LEGO?”

• Warsztaty plastyczno-literackie – dzieci wykonują plakat z rysunkiem ulubionego zestawu i krótkim tekstem zachęcającym do zabawy LEGO.

4. Zagadki i quiz o LEGO

• Mini-konkurs wiedzy: Co oznacza nazwa LEGO? Ile elementów ma największy zestaw? Jak wyglądała pierwsza figurka?
• Można dodać nagrody-niespodzianki lub dyplomy uczestnictwa.

5. LEGO i kodowanie – wprowadzenie do myślenia algorytmicznego

• Zabawa z instrukcją: jedna osoba buduje wg ukrytej konstrukcji, druga odtwarza tylko na podstawie słownego opisu.
• Ćwiczenie rozwija umiejętność precyzyjnego komunikowania się.